Milli Mücadele’nin başarıya ulaşmasının ardından Türk milletinin bağımsızlık arzusu, yeni bir devletin kuruluşuyla taçlandı. Cumhuriyet’e giden yolda en kritik dönemeçlerden biri, 28 Ekim 1923 gecesi Ankara’da yaşandı. Çankaya Köşkü’nde düzenlenen bir akşam yemeğinde, Türkiye’nin geleceğini kökten değiştirecek olan Cumhuriyet ilanı kararı alındı.
Cumhuriyet fikri, Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkışıyla başlayan süreçte şekillenmeye başlamıştı. Erzurum Kongresi’nde bu hedefi dile getiren Atatürk, 23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılmasıyla milli egemenliğin temellerini attı. Lozan Barış Antlaşması’nın ardından Ankara’nın başkent ilan edilmesiyle devletin idari yapısı güçlendi.
27 Ekim 1923’te yaşanan hükümet bunalımı, yönetim biçiminin netleştirilmesi ihtiyacını doğurdu. 28 Ekim akşamı Çankaya’da İsmet Paşa, Kazım Paşa ve diğer çalışma arkadaşlarıyla bir araya gelen Mustafa Kemal Paşa, “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” diyerek tarihi kararı paylaştı. Gece boyunca İsmet Paşa ile birlikte anayasa değişikliği üzerine çalıştılar.
29 Ekim 1923 Pazartesi günü Türkiye Büyük Millet Meclisi, tarihi bir oturuma ev sahipliği yaptı. Saat 18.00’de başlayan görüşmelerin ardından, 1921 Anayasası’nda yapılan değişiklikle Türkiye Devleti’nin yönetim şekli Cumhuriyet olarak belirlendi. Saat 20.30’da 158 milletvekilinin tamamının oyuyla Cumhuriyet resmen ilan edildi.
Oylamanın ardından yapılan seçimle Gazi Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı oldu. Meclis kürsüsünden yaptığı konuşmada “Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır” ifadelerini kullanan Atatürk, yeni devletin geleceğine olan inancını vurguladı. İlk hükümeti kurma görevi ise İsmet Paşa’ya verildi.
Kaynak: Haberler.com